puta1
1.
[Ranginui & Papatūānuku] ing .
He wāhi e puare ana i tētahi mea e taea ai te uru ki roto, te rere rānei ki waho.
Ka hū rā i te puta o te rēinga. (W 315)
tāwaha
1
(1)
2.
[Ranginui] ing .
He āputa ka tīmata ake i tētahi taha o tētahi mea, ka puta ake anō i tērā taha, he wāhi areare rānei i tētahi hanga, i tētahi mata.
E rua ngā puta i te ihu, e kīia nei ko ngā pongāihu.
E kapi tonu ana te kiri o te tangata i ngā puta ririki. He mea iti rawa aua puta. Koia tēnei ko te huarahi e puta mai ana te werawera o te tangata me ngā kino i roto i ngā toto. (Ha 1, 3)
kōhao
3.
[Papatūānuku] ing .
Te pū (i te tinana wahine, i te tinana uwha) atu i te kauraho ki te kōpū.
tara
6
4.
[Tāne] ing .
He puku i te kiri e kī ana i te wai ka kitea ina wera te kiri, ki te roa rawa rānei te kiri e hikaia ana ki tētahi mea.
He puta kei aku ringa, i te kore ōku e whakamahi kāheru mō tētahi wā roa tonu.
hoipū
(2)
5.
-nga
[Tāwhirimātea] mahp, ing, āhua .
Ka rerekē te wāhi noho, ka haere atu i tētahi wāhi ki tētahi atu.
Ka mutu, puta kē he wāhi kē, e rima puhi. (W 315)
neke
(1)
6.
-nga
[Tāne] mahp, ing, āhua .
Ka haere mā tētahi wāhi, ka uru ki roto, ka haere ki waho rānei.
Nō tō rātau mōhiotanga he hōia ērā, kātahi rātau ka puta mā muri o te pā. (PH 5, 11)
Ka puta te kiore ki roto. (W 315)
Ka whakahēngia te puta tika atu o ngā para i ngā kōrere ki te moana.
7.
-nga
[Tāwhirimātea] mahp, ing, āhua .
Ka motu iho i tētahi momo here, ka karo rānei i tētahi āhuatanga mōrearea.
Aoinaake, tē kitea ngā mauhere, kua puta kē i te ata hāpara. (Hēni)
oma
(3)
8.
-nga
[Tāne] mahp, ing, āhua .
Ka mataora tonu ahakoa mate atu tētahi atu, ētahi atu rānei.
Māringanui te whakapono kia tere te tae mai, i puta ai he mōrehu ki te ao. (W 315)
ora
1
(2)
9.
-nga
[Ranginui & Papatūānuku] mahp, ing, āhua .
Ka neke ki tētahi wāhi e kitea ai e te karu, e rangona ai rānei e te taringa, e te aha atu.
Kia puta a Matariki i te pae, koia tērā ko te tohu o te tau hou.
Ka rongo taku māmā i te karanga a Kahutia, tere tonu tōna puta mai ki waho o tō mātau whare. (HP 23)
Kātahi anō ka puta te ripoata o taua hui, ā, kua āta tirohia e au ōna kōrero. (Wh 12, 2)
Kua puta te kupu a te Pākehā nō ngā tamariki kaumātua o Te Aute te reo Ingarihi pai atu i tō te Pākehā. (HTK 2, 15)
I tēnei, ka puta te riri, ā, whāia atu ana e ia a Hoani. (Wh 5, 5)
I tēnei, ka puta te riri, ā, whāia atu ana e ia a Hoani. (Wh 5, 5)
{
puaki }
puta ki waho
-nga
[Papatūānuku] mahp .
Ka puta ki te whaiao, ki te ao mārama (o te pēpē, o te kūao).
I moe a Pūhaorangi i a Kura-nui-a-monoa kia puta ki waho ko Ohomairangi. (B 34)
Ka noho te Rangi e tū nei; ka noho i te Atatuhi, ka puta ki waho ko te Marama; ka noho i a Te Werowero, ka puta ki waho ko te Rā. (NM3 240, 10)
whānau
(1)
puta noa
[Papatūānuku] tūkē .
Huri katoa (i tētahi wāhi); tae noa atu (ki tētahi wāhi).
Tēnā, ka hia whare karakia ka tū puta noa, puta noa i Waikato? (H 67)
Ko Ngā Rauru anake te wāhi i rongo ai a ia ki ēnei āhua rerenga kōrero, o Aotearoa katoa nei, puta noa i ngā moutere o Te Moana-nui-a-Kiwa. (B 51)
Kātahi ngā wāhine rā ka whakarārangitia puta noa ki tō rātou waka. (W 315)
E puare katoa ana a roto, puta noa ki raro. (W 315)
Ki a Ngāti Kahungunu katoa o Wairarapa nei, ōna rohe katoa, Ahuriri, ōna rohe katoa, puta noa atu ki te uranga mai o te rā, kia ora tātau katoa. (PH 3, 12)
Ki a Ngāti Kahungunu katoa o Wairarapa nei, ōna rohe katoa, Ahuriri, ōna rohe katoa, puta noa atu ki te uranga mai o te rā, kia ora tātau katoa. (PH 3, 12)
puta2
1.
[Tūmatauenga] ing .
He tūtakinga nā ētahi ope taua e rua, neke atu, e whawhai ai tētahi taha ki tētahi.
Te puta tuatahi i hinga ai māua, kei Paparetu. (W 316)
pakanga
2.
[Tūmatauenga] ing .
Te wāhi ki mua tonu o te pakanga, ki te mātotorutanga o te whawhai.
haputa
3.
[Tūmatauenga] ing .
Te papa i tū ai te pakanga.
Te puta tuatahi i hinga ai māua kei Paparetu. (W 316)
kauhanga
(1)
(kauhanga riri)
puta taua
[Tūmatauenga] ing .
Te papa i tū ai te pakanga.
Ko te pā tahuri ko Tokaanu, ko te puta taua ko Te Hikutawatawa, i te rā kotahi. (W 316)
He whānau tama ki te wahine, he awatai, he puta taua ki te tane. (W 316)
kauhanga
(1)
(kauhanga riri)