mama1
1.
-tia -tanga
[Tūmatauenga] mahw, ing, āhua .
Ka whakahaere karakia ki te whakakore i te mākutu, ki te hiki rānei i te tapu.
Ka mama i te umu o te riariaki. (W 171)
Ko tōku mamatanga atu anō tēnei i taku karakia. (W 171)
2.
-hia, -tia -tanga
[Ranginui & Papatūānuku] mahp, ing, āhua .
Ka noho wātea i ngā here o te taha wairua, ka noho tapu kore.
Nā ngā whakahaere a te tohunga kua mama te wāhi i takoto ai te tūpāpaku.
noa
(1)
mama2
1.
-hia, -tia -tanga
[Tangaroa] mahp, ing, āhua .
Ka māturu iho, ka totō iho (te wai, te aha atu) ki roto atu, ki waho mai rānei (i tētahi momo oko, i tētahi atu hanga rānei), i te mea he puare iti, he piere rānei kei roto.
Ka mama ake te wai i te pakaru nei. (W 172)
{
komama , mapi 1 (1
) , pahī 1 (2
) , papī , turu 3 (2
) , turuturu 2 (2
) , tuturu 1 (2
) }
2.
[Tāne] ing .
Tētahi o ngā whēkau e rua ka tātari i ngā para i te toto, ka tuku hoki i te mimi ki te tōngāmimi.
Tere tonu taku hoki ki te kāinga ia rā ki te whakatū i te mīhini whakatika mama, ko au tonu ki te titi i ngā pū ki taku tinana (Ruka)
tākihi
mamae1
-tia -tanga
[Tāne] mahp, ing, āhua .
Ka rongo i te ngau kino o tētahi āhuatanga, o tētahi hanga rānei (ki te tinana, ki te ngākau rānei).
Ko taku mate kei roto i taku korokoro. Mamae ana hoki, ā, tino piro hoki taku māngai. (Wh 15, 4)
Ki te mau mātau e takahi ana i tēnei ture a rātau, ka whiua mātau ki te kirikau, ki te pirita rānei, mamae rawa. (HP 32)
He kupu tēnei ki a koe i roto i te ngākau mamae, pōuri, mō te ngaromanga atu o taku rangatira wahine. (WM 12b, 5)
{
hea 3 (3
) , kōharihari , kōrangaranga , pākikini , pākinikini , whakamamae }
māmā1
1.
-tanga
[Tāne] āhua, ing, mahp .
Kāore i taumaha, tērā e taea noatia ana te hiki, te neke rānei.
He toka māmā te pungapunga.
Ka āhua māmā te huripara e kī ana i te maramara rākau, engari anō te huripara e kī ana i te raima.
{
kōmāmā , taimāmā }
2.
-tanga
[Ranginui] āhua, ing, mahp .
Kāore i uaua ki te whakatutuki, e taea noatia ana te mahi mai.
He māmā noa iho ngā mahi i hoatu hei pīkau māna. Ka taea e te tino tamariki te mahi. (KK 102)
Kei roto tonu i tō whatumanawa ngā kupu hei poroporoaki ki te tūpāpaku. He māmā noa iho mehemea he mōhio koe ki te tūpāpaku. (Wh 44, 3)
{
ngāwari , waingōhia }
3.
-tanga
[Papatūānuku] āhua, ing, mahp .
Kāore i uaua ki te whai haere, e mārama pai ana.
Tuhia mai koa he mahere māmā kia tae atu ai te katoa ki te wāhi tika.
Me whai kia māmā ō kōrero, kia mārama mai ai te marea.
4.
-tanga
[Ranginui] mahp, ing, āhua, tūkē .
Kua wātea ki te neke, ki te mahi rānei i tētahi mahi, kāore he pōreareatanga.
Kia māmā nei au, kua haere tika atu ki te āwhina i a koe.
{
angiangi , pātea , tangara }
5.
-tanga
[Tāwhirimātea] mahp, ing, āhua .
Ka tutuki, ka oti (tētahi haere, tētahi mahi, tētahi āhuatanga) i roto i te wā poto.
Kia māmā, e kare mā - taihoa ka pari mai te tai.
tere
(2)
māmā2
[Tangaroa] ing .
He moko karu nui haere pō.
Hoplodactylus pacificus
moko
(5)
(moko pāpā)
māmā3
[Papatūānuku] ing .
Te wahine nāna i puta ai tētahi tamaiti ki te ao, nāna rānei ia i whakatipu.
Ko ngā kōtiro kei te piri ki tō rātou māmā, ko ngā tama kei te piri ki te pāpā.
whaea
(1)
karani māmā
[Tūmatauenga] ing .
Te māmā o tētahi o ōu mātua.
Nā tana karani māmā i whatu tana poraka.
