hanga1
1.
hangā -ia -nga
[Tūmatauenga] mahw, ing, āhua .
Ka whakakotahi i ētahi mea, ka whakarerekē rānei i ētahi rawa, i tētahi rawa rānei, kia oti mai ai tētahi mea kē atu.
Ka hangaia tana whare ki te rākau, kia kore ai e tanuku ina rū te whenua.
Ka hangaia te pune tote nei ki te tāwhaowhao, he mea āta tītipi ki te māripi
mahi
(2)
2.
[Tāne] ing .
Te waihanga o tētahi mea ki te titiro atu, arā, te waihanga o ōna tapa whakawaho.
He porotaka te hanga o te poi.
āhua
1
(2)
3.
[Tūmatauenga] ing .
Te hua, ngā hua rānei ka puta i te whakapaunga kaha, i te hekenga o ngā werawera.
Mīharo ana ngā hanga a te ringa rehe, ngā kete whakairo, ngā mahi toi!
mahi
(3)
4.
[Tāne] ing .
He taonga, he āhuatanga, he aha atu rānei kei tēnei ao e mōhio nei tātou; koia anō te kupu ka whakamahia hei tohu i tērā kāore e taea ana e te kaikōrero te āta whakaingoa, hei aha noa iho rānei te whakaingoa.
Kātahi ka pōkaikai i ā mātau hanga. (HP 85)
mea
1
(1)
ehara i te hanga
[Tāne] kīw .
He kōrero e whakaahua ana i te mīharo, i te ahurei o tētahi mea.
Ehara i te hanga! Harawiniwini ana te kiri i te mātaotao. (W 167)
hanga kino
[Papatūānuku] ing .
Te pū (i te tinana wahine, i te tinana uwha) atu i te kauraho ki te kōpū.
tara
6
5.
[Tūmatauenga] ing .
He mea kei te tangata e mau ana, nāna ake, nōna ake rānei.
Koia te whakarite a tō rāua kuia mō ana hanga, ko te whare ki te tuakana, ko ngā mea o roto ki te taina.
rawa
1
(1)
6.
[Tāne] ing .
He huinga tāngata ka taka ki raro i te karangatanga kotahi.
Kei roto te hanga tautoko e pakipaki ana, e umere ana, kei waho te hanga mautohe e kaioraora ana.
hunga
1
(1)
7.
[Tāne] ing .
Ngā manga me ngā rau e noho kōpuni mai ana i te pito whakarunga o te kahiwi o te rākau; te pito whakarunga o te rākau.
Ka tuaina te rākau, ka haria te kahiwi, waiho ana te hanga kia popo, kia hanehane.
kāuru
(1)
