Clear Search
E whai ake nei ngā putunga o te kupu: mātua

kaiwhakawā matua1

[Tūmatauenga] ing .
Te tino rangatira o ngā kaiwhakawā katoa o te kōti. Kāore he kaiwhakawā i tua atu i te Kaiwhakawā Matua i roto i ngā mahi ture.


matua1

1. [Tāne] ing, āhua .
Te tāne nāna i puta ai tētahi tamaiti ki te ao, nāna rānei ia i whakatipu. Nō konei tonu te whaea, a Rīria, ko te matua nō Te Whānau-a-Rua. Tokorua rāua he tamariki whāngai, ko Tame tō rāua matua. { hākoro , kohake , koro 3 (2 ) , pāpara , pāpā 1 (1 ) , uretū }

2. [Tūmatauenga] ing .
He wāhanga nō te ope taua. Ka tūtū ia matua ki mua i te aroaro o te tianara. (Ngata 62 Ng 62) { tohu 1 (6 ) , whare }

3. [Papatūānuku] ing .
He huinga pūtau kōpae te hanga ka tipu i te kōpū o te whaea, o te whāereere, hei hono i ana toto ki ō te kukune, e whakawhitihia ai te hāora, te kai, me ngā para. Kāore i roa i muri i te whānautanga, ka puta mai te matua me ērā atu wāhi o te whenua. (Ruka)
ewe (1)

matua kihikihi [Tāne] ing .
Te punua a te kīkītara ka noho i raro i te whenua mō ētahi tau nei ki te momi tarawai māna. He tarawai te kai a te matua kihikihi, ka momia e ia i ngā paiaka o te rākau.
ngengeti (1)

4. [Tāne] ing .
Te tinana o te waka i mua i te hononga atu o te haumi, o te aha. Ka whakaekea ngā rauawa ki runga ki te matua. (W 195)
kaunaroa

5. -tanga [Tāne] ing, mahp, āhua .
He tāne, he wahine rānei kua neke atu ōna tau i ō te tamariki, i ō te taiohi, engari kāore anō kia koroua rawa, kia kuia rawa. Tēnā kia matua ia, he tangata mātau rawa ia. (W 195)
pakeke (5)

6. [Tūmatauenga] āhua .
E noho ana hei mea nui rawa, e noho mātāmua mai ana. He mea nui te kōrero i te reo o tōu ake kāinga hei whakapūmau i te tuakiri ahurea, ā, koinei te kaupapa matua o te wānanga. (TTW 04, 23) Kei te huarahi matua o Te Ika-a-Māui a Taupō. { aporei , pekepoho }


mātua1

1. [Tāne] tūkē .
E tohu ana i te mahi me tino mahi kia tutuki ai, kia tika ai tētahi atu āhuatanga. Me mātua mōhio koutou ki ngā tikanga o te marae ka tahi, me ngā āhuatanga e pā ana ki ngā tamariki ka rua. (H 26) He wāhi kūiti hoki e tuhera ana i waenganui o aua kōhatu, ā, me mātua takitahi te haere atu ka puta ai te tangata i taua wāhi. (IwiT 36:5) E kore anō hoki e tika kia tukua tētahi āhuatanga hou kia uru ki roto, kia mātua kōrerorerotia rā anō, kia mātua whakaaetia rā anō, e ngā hunga katoa e uru ana ki taua kanataraka, kātahi ka tika. (PH 4, 9)

2. -tanga [Ranginui & Papatūānuku] āhua, ing, mahp .
E tino whai take ana, e tino whai tikanga ana; e whai mana ana, e noho mai ana ki tētahi taumata teitei. He kai mātua te niu ki ngā iwi o Te Moana-nui-a-Kiwa.
nui (3)

3. -tia -tanga [Tāne] mahp, ing, āhua .
Inā kē te maha, te nui e wātea ana, kāore e wawe te pau. He puna pūngao mātua te hau i Te Whanga-nui-a-Tara.
huhua (1)

4. [Tūmatauenga] ing .
Te wāhanga matua o te ope taua. Kātahi anō te mātua ka pakaru, ka patua. (W 195) { hope , tukunui }

mātua2

[Tāne] ing .
Te takitini o te kupu 'matua', te tokorua nā rāua i puta ai tētahi tamaiti ki te ao, nā rāua rānei i whakatipu. Kua oti e au te kōrero, kāore e kōrerohia ana te reo Māori i roto i ō rātau kāinga, me pukuriri rawa ngā mātua ki ā rātau tamariki, kātahi anō ka kōrero Māori. (HP 97)


pou matua1

[Tūmatauenga] ing .
He rangatira nui. Kupu whakarite . Ehara koe i te tangata, he pou matua nō tō iwi, he puru tē unuhia, he aua mata whero, he ariki tonu atu! (Nō te waiata tangi a Haerehuka o Te Arawa mō Tamarangi.)
tētēkura (2)


Te Ika-matua-a-Tangaroa1

[Ranginui] ing .
Te tāhei kātoretore noa i te rangi, he whetū tino whāioio .
Te Mangōroa


Taupānga


Mā tēnei taupānga ka taea ngā kupu o He Pātaka Kupu nei te kimi

īWaea / īPapa / Android


He Pātaka Kupu


Kua eke tēnei ki te wā e riro ai mā te reo Māori tonu e whakaahua tōna ao, me tāna titiro ki tōna ao. Koia tēnei, ko He Pātaka Kupu, te papakupu Māori tuatahi mā te hunga kua mārō haere te takahi i te huarahi whai i te reo, ko ōna kōrero katoa kei tō tātou reo rangatira.